* ( إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا ) * ( 1 ) چند مسأله را در بارهء اين آيه متذكر مىشويم : معناى نجس ( با فتح جيم ) آن چه كه از منابع لغت عربى احساس مىشود اين است كه ماده مزبوره با سكون جيم و با كسره و فتحه آن به معناى پليدى است . ابن منظور در كتاب « لسان العرب » مادهء نجس مىگويد : پليد و قذر هر چيز را اعم از انسان و غير انسان نجس مىگويند . اگر معناى اصطلاحى فقهى كه براى كلمه نجس در نظر گرفته مىشود ، در صدر اسلام يعنى در زمان نزول آيه مزبور وجود داشت ، چاره اى نبود كه از كلمه نجس مطابق همان اصطلاح استفاده نمود و مشركين را محكوم به نجاست اصطلاحى بنماييم . ولى هيچ گونه جاى ترديد نيست كه اصطلاح مزبور پس از ورود احكام مشروح نجس و عمل پيشوايان اسلامى در بارهء آن تثبيت شده است . محقق همدانى هم اين حقيقت را متذكر مىشود كه : ( كلمه نجس در زمان نزول آيه به معناى اصطلاحى فقهى دورانهاى بعدى نبوده است . و كلمه نجس در آيه مزبور مانند كلمه « رجس » در آيات ديگر است « كه براى قمار و بى ايمانى و بيمارى قلبى و شراب » استعمال شده است . ) ( 2 ) نتيجه بحث اول اين است كه نه تنها اهل كتاب از نظر قرآن نجس نيستند بلكه دليل صريحى بر نجاست مشركين هم در قرآن وجود ندارد . فخر رازى از زمخشرى نقل مىكند كه او گفته است : ( ابن عباس اين نظريه را داشت كه اجسام مشركين مانند سگ و خوك نجس است . ) ( 3 ) .

--> ( 1 ) سورهء توبه ، آيه 28 ( 2 ) لسان العرب ، ابن منظور ، ماده رجس ( 3 ) التفسير الكبير ، ج 16 ص 24 ، تفسير سورهء توبه